Phố gà rán Suwon và cổng Paldalmun: đi chợ, ngắm thành rồi ăn một bữa ngon
Mobius6 · Bản gốc · CC BY-SA 4.0 ·
Paldalmun (팔달문) là điểm hẹn dễ nhận ra ở phía nam thành Hwaseong: một cổng thành lớn đứng giữa đường phố đông xe, xung quanh là các khu chợ và hàng ăn. Từ đây, bạn có thể đi bộ tới phố Tongdak bên suối Suwoncheon để ăn gà rán. Đây là một lịch nửa ngày khá gọn, có kiến trúc cổ, cảnh người dân đi chợ và một bữa ăn dễ chia chung. Người địa phương thường gọi khu này là Nammun, nghĩa là cổng nam. Tuy nhiên, cổng Paldalmun, chợ Paldalmun, chợ Jidong và phố gà rán là những điểm khác nhau. Khi hẹn gặp, nên chọn tên quán hoặc điểm dừng xe cụ thể, rồi dùng cổng thành cùng dòng suối làm mốc để đi tiếp. Từ ga Suwon, bạn còn một chặng xe buýt hoặc taxi tới khu cổng nam. Hướng dẫn giao thông của Quỹ Văn hóa Suwon giới thiệu các kết nối tới điểm dừng Paldalmun; tuyến và vị trí đón nên tra lại theo nơi xuất phát trong ngày. Nếu đi xe riêng, đỗ tại bãi được phép quanh chợ rồi đi bộ sẽ thuận tiện hơn tìm cách dừng sát cổng thành.
Nhìn kỹ bức tường cong phía trước Paldalmun
Piotrus · Bản gốc · CC BY-SA 4.0 ·
Ngoài phần lầu gỗ hai tầng, Paldalmun còn có bức tường cong ôm phía trước cửa. Đó là ongseong, một lớp thành phụ để bảo vệ cổng. Khi nhìn từ các phía khác nhau trên đường đi bộ, bạn sẽ thấy cửa vòm, tường đá và mái lầu không nằm trên cùng một mặt phẳng. Chính cấu trúc nhiều lớp này khiến cổng đáng xem cả ở góc nghiêng lẫn chính diện. Giới thiệu chính thức về Paldalmun ghi công trình được dựng năm 1794. Cổng nằm trên đường từ các vùng phía nam đi lên Suwon, nơi vốn có nhiều người và hàng hóa qua lại. Các khu chợ phát triển quanh đó tiếp tục khiến vùng cổng nam là một nơi buôn bán nhộn nhịp tới hôm nay.
De-Shao Liu ( Terry850324 ) · Bản gốc · CC BY-SA 4.0 ·
Hai bên Paldalmun hiện có đường và nhà, nên tường thành không còn nối liền ngay sát cổng. Không nên hình dung chỉ cần xuyên qua cửa là có thể bước thẳng lên một tuyến thành liên tục. Nếu muốn đi thành, hãy tìm đúng lối tiếp cận riêng thay vì đi theo một bậc thang nhìn thấy từ phía đường xe. Lịch tham quan cơ bản nên là xem ngoại thất từ các vị trí dành cho người đi bộ, qua đường bằng lối được chỉ dẫn. Phạm vi được tới gần hay lên lầu phụ thuộc thông báo tại chỗ. Với nhóm đông, chọn một góc vỉa hè làm điểm gặp lại sẽ dễ hơn gọi nhau từ các phía khác nhau của vòng đường quanh cổng.
Chợ quanh Nammun: chọn theo món ăn hoặc thứ muốn mua
Jpbarrass · Bản gốc · Public domain ·
Quanh cổng nam có nhiều chợ truyền thống sát nhau, nhưng mỗi khu có một vài điểm nổi bật. Yeongdong phù hợp nếu muốn xem hanbok và hàng vải; Motgol có thực phẩm cùng đồ ăn chế biến; Jidong nổi tiếng với khu món sundae, loại dồi Hàn Quốc có nhân thay đổi tùy cách làm. Tuyến chợ do thành phố Suwon giới thiệu giúp phân biệt các khu trước khi chọn đường. Nếu mục tiêu chính là ăn gà, chỉ cần đi một vài ngõ chợ và thử ít đồ ăn vặt. Còn khi muốn nếm nhiều món, có thể lấy bữa ở chợ làm trọng tâm thay vì cố thêm một phần gà lớn sau đó. Các món bày theo khay hoặc bán theo phần có lượng khác nhau, nên hỏi khẩu phần trước khi gọi nhiều món cho cùng một nhóm. Đây vẫn là nơi người dân mua đồ mặc, thực phẩm và đồ dùng hằng ngày. Khi xem hàng, đứng gọn về phía quầy sẽ để lại lối cho người mang hàng hoặc đi mua sắm. Nếu mua thực phẩm cần giữ lạnh, nên quay lại lấy trước lúc về; bạn sẽ đỡ phải mang theo khi leo lên đoạn thành gần đó. Muốn nhìn khu chợ cùng cổng từ cao hơn, có thể thêm hướng Dongnamgangnu. Từ trên thành, các mái cửa hàng và đường phố phía dưới hiện rõ hơn, với Paldalsan ở phía xa. Chặng này có bậc và độ dốc, khác với đi trong chợ; nếu muốn đi nhẹ, giữ lịch ở dưới cùng đường ven suối là đủ.
Phố Tongdak: gọi gà rán giòn hay gà sốt wanggalbi?
Phố Tongdak (통닭거리) tập trung các quán gà quanh cầu Maehyanggyo bên Suwoncheon. Khu này được biết đến với gà chiên trong nồi gang lớn. Tùy quán, cách chặt gà, lớp bột và món ăn kèm khác nhau, nên hãy chọn theo kiểu món muốn ăn và số người, không chỉ theo độ dài hàng chờ. Trên thực đơn, 후라이드 là gà rán không phủ sốt, hợp khi muốn ăn rõ lớp vỏ giòn. 양념 là gà phủ sốt, còn 반반 thường chỉ phần kết hợp hai kiểu vị theo lựa chọn của quán. Nếu muốn gà không xương, tìm 순살 và hỏi xem món đó có được phục vụ hay không. “Tongdak” không có nghĩa mọi quán đều mang ra một con nguyên hình chưa chặt. Một phần theo đơn vị 한 마리 thường là lượng tương đương một con gà để chia ăn. Không cần mặc định gọi mỗi người một phần như vậy: nói số người và hỏi lượng trước, nhất là nếu vừa ăn trong chợ. Một số quán có lựa chọn nửa phần hoặc hai vị, nhưng không nên coi đó là quy định chung của cả phố. Suwon wanggalbi tongdak là gà với kiểu sốt lấy cảm hứng từ gia vị món sườn galbi, không phải một đĩa sườn bò nướng. Món này trở nên nổi tiếng hơn nhờ phim “Extreme Job”, điều được tin chính thức của thành phố nhắc tới. Nếu thích sốt đậm, ngọt mặn, đây là một lựa chọn để xem trên thực đơn; muốn vị gà rán đơn giản hơn thì chọn loại không phủ sốt. Khi cần tránh nguyên liệu, hỏi cả phần bột, sốt và món ăn kèm. Các quán không nhất thiết có cùng công thức. Giá và thành phần phần ăn nên theo thực đơn hiện tại; phần giới thiệu kiểm tra ngày 12/10/2026 không thể thay cho thông tin của từng quán lúc bạn gọi món. Đến vào giờ ăn cuối tuần, hãy xác định hàng chờ dùng tại chỗ hay mua mang về. Sau khi lấy số, hỏi cách gọi khách và thời gian dự kiến, nhất là khi còn chuyến tàu đã đặt. Nếu đã gọi mang đi, đi dạo gần quán sẽ dễ quay lại lấy đúng lúc hơn lên thành hoặc sang một khu chợ xa.
Ghép suối Suwoncheon hoặc hành cung vào trước bữa ăn
Nếu chỉ muốn đi cổng nam và phố gà, có thể xem Paldalmun, dạo chợ rồi dùng bữa. Với lịch có thêm Hwaseong Haenggung, nên ưu tiên giờ vào hành cung trước, sau đó đi xuống phía nam để ăn. Cách này tránh việc chờ món lâu làm lỡ giờ nhận khách cuối của di tích. Dọc Suwoncheon, các cây cầu là mốc hữu ích để nhận biết vị trí quán và hướng quay về. Đây cũng là một đoạn đi bộ khác với các ngõ chợ đông người. Sau mưa lớn, nếu đường dưới suối bị đóng, tiếp tục ở lối đi phía trên và theo biển hướng dẫn tại chỗ. Nếu mua đồ ăn để dùng ngoài trời, chọn nơi thực sự cho phép ngồi ăn và tính chỗ thu dọn rác. Với nhóm có người cần nghỉ lâu, dùng bữa trong quán rồi chỉ đi một đoạn ven suối thường dễ sắp xếp hơn vừa cầm túi thức ăn vừa tìm chỗ ngồi.
Paldalmun lên đèn sau bữa tối
Kimnamhyun · Bản gốc · CC BY-SA 4.0 ·
Khi trời tối, ánh sáng làm nổi phần tường đá, cửa vòm và mái lầu Paldalmun. Nếu ăn xong mà còn thời gian, quay lại góc nhìn ban đầu là một cách xem sự khác biệt giữa ngày và đêm mà không phải đi thêm xa. Đứng trong phần vỉa hè để chụp; các vệt đèn xe đẹp trong ảnh không phải lý do bước ra giữa đường. Buổi tối, quán ăn có thể còn đón khách trong khi nhiều quầy chợ đã nghỉ. Vì thế, nếu muốn xem hanbok, vải hoặc thực phẩm trong chợ, hãy dành phần đó cho ban ngày. Giờ của từng quán gà cũng khác nhau, nên lịch đi muộn cần dựa vào quán đã chọn chứ không chỉ tên cả phố. Sau cùng, kiểm tra điểm dừng đúng chiều về ga hoặc nơi đón taxi gần chỗ kết thúc. Khu Paldalmun có nhiều hướng đường; điểm đón về không nhất thiết ở ngay đối diện nơi bạn xuống. Một lịch ngắn với cổng thành, vài ngõ chợ và món gà vừa chọn đã đủ để có một buổi Suwon nhiều hương vị.