Chùa Buseoksa ở Yeongju: lên những tầng sân đá, xem điện Muryangsujeon và núi phía xa
최옥석 · Bản gốc · CC BY-SA 4.0 ·
Đến Buseoksa (부석사), bạn sẽ đi lên qua nhiều tầng sân trước khi gặp điện Muryangsujeon. Mái nhà lúc đầu ở phía trên đầu dần hạ xuống dưới tầm mắt; tới sân cao, những dãy núi xuất hiện sau các lớp mái ngói. Cách chùa được dựng trên sườn núi là một phần đáng xem của chuyến đi, bên cạnh chính điện gỗ lâu đời. Chùa nằm ở Yeongju, được nhà sư Uisang sáng lập năm 676 và là một trong bảy ngôi chùa thuộc di sản thế giới “Sansa, các tu viện Phật giáo trên núi ở Hàn Quốc”, ghi danh năm 2018. Người thích kiến trúc tìm đến điện gỗ thời Goryeo; người thích cảnh quan có thể dành thời gian cho các sân, cổng và góc nhìn xuống núi. Bạn không phải thực hiện một chuyến leo Sobaeksan để tới chùa, nhưng đường tham quan có dốc và nhiều bậc đá. Vì thế, giờ tới bãi đỗ hoặc trạm xe buýt chưa phải lúc bắt đầu xem chính điện. Nên dành một buổi có đủ thời gian đi lên, nghỉ ở các sân và xuống lại, nhất là khi đi cùng người khó bước cao.
Qua cổng Iljumun, lên lầu Anyangnu Iljumun (일주문) là cổng đầu tiên, có tấm biển ghi tên chùa dưới bộ mái sơn nhiều màu. Từ đây, lối tham quan tiếp tục lên qua Cheonwangmun, khu gác chuông Beomjonggak rồi tới Anyangnu. Các bậc đá và nền sân chia đường đi thành từng chặng, mỗi chặng lại cho một góc nhìn khác về mái nhà và cây xanh.
Anyangnu (안양루) vừa là lầu gỗ vừa tạo lối vào sân Muryangsujeon. Khi còn ở dưới, bạn nhìn lên qua những cột lớn và khoảng tối dưới lầu. Đi hết bậc cấp, sân chính và tòa điện mới hiện ra đầy đủ. Từ dưới lầu bước lên sân, khoảng nhìn mở rộng hẳn về phía chính điện. Các công trình không xếp thẳng tắp trên một mặt bằng. Hướng mái và lối đi hơi đổi theo địa hình, nên các mái nhà đổi vị trí trong tầm nhìn khi bạn đi lên hoặc quay lại. Anyangnu và Beomjonggak là hai tòa khác nhau; nhớ tên này sẽ giúp bạn đọc bản đồ chùa dễ hơn. Với người dùng xe lăn hoặc xe đẩy trẻ em, các bậc nối sân là trở ngại thực tế. Thông tin của Tổng cục Du lịch Hàn Quốc có ghi chỗ đỗ và nhà vệ sinh dành cho người khuyết tật, nhưng không xác nhận toàn bộ tuyến lên Muryangsujeon không có bậc. Cần hỏi phạm vi có thể tiếp cận trước khi chọn lộ trình cho cả nhóm.
Muryangsujeon và cây đèn đá trước sân
Muryangsujeon (무량수전), hay điện Vô Lượng Thọ, là một trong những công trình gỗ thời Goryeo còn lại ở Hàn Quốc. Mái ngói trải ngang trên hàng cột, phía dưới là các ô cửa gỗ và mảng tường màu đất. Tòa điện được xếp hạng quốc bảo, với vẻ đẹp dễ nhận thấy ở tỷ lệ mái, cột và khoảng sân thoáng phía trước. Chi tiết nổi tiếng nhất là cột baehullim (배흘림): thân cột không có cùng đường kính từ chân lên đỉnh mà hơi phình ở phần giữa thấp. Nhìn theo cạnh cột sẽ thấy đường cong nhẹ này. Phần kết cấu đỡ mái được đặt trên đầu cột, không phủ dày giữa các cột như ở nhiều điện trang trí cầu kỳ hơn. Trong điện thờ Phật A Di Đà. Cách đặt tượng cũng đặc biệt: tượng ở phía tây và hướng về đông, thay vì nằm giữa nhà rồi nhìn thẳng ra cửa chính. Đây là chi tiết thú vị để tìm hiểu khi điện mở cho khách và không diễn ra nghi lễ. Quy định chụp ảnh cần theo hướng dẫn tại điện. Cây đèn đá trước Muryangsujeon là một quốc bảo riêng, có niên đại từ thời Silla Thống nhất. Thân trụ thanh, phần đỡ hình hoa sen và khối chứa ánh đèn ở trên tạo dáng nhẹ hơn một tháp đá đặc. Xem riêng cây đèn trước, rồi nhìn nó cùng mái điện phía sau, bạn sẽ thấy hai công trình làm nổi bật nhau trong cùng khoảng sân. Nếu muốn tìm thêm kiến trúc cổ, Josadang (조사당) nằm trên đồi phía đông bắc của Muryangsujeon. Đây là một chặng đi thêm, không phải gian phụ ngay cạnh sân chính. Người quan tâm lịch sử có thể dành thời gian cho nơi thờ vị sáng lập; nhóm chỉ muốn một buổi tham quan vừa sức có thể kết thúc phần đi lên tại khu chính điện.
Tảng đá mang tên chùa và cảnh núi sau gác chuông Phía tây Muryangsujeon có tảng đá Buseok, nghĩa là “đá nổi”. Khối đá lớn nằm trên các phiến bên dưới, để lộ một khoảng hở. Truyền thuyết của chùa kể về nàng Seonmyo giúp Uisang và tảng đá bay lên bảo vệ nơi dựng chùa. Câu chuyện ấy giải thích tên gọi Buseoksa và là một phần ký ức văn hóa của ngôi chùa.
Sau khi xem đá, hãy quay về hướng các mái nhà phía dưới. Từ những sân cao, sườn núi nối nhau thành từng lớp, gần thì xanh đậm, xa dần nhạt màu. Ở Beomjonggak (범종각), các khoảng trống giữa cột gỗ tạo thành những khung nhìn ra cảnh núi. Tòa gác chuông còn được gọi là Beomjongnu, nhưng không phải Anyangnu vừa đi qua để lên sân chính. Điểm đáng dành thời gian ở Buseoksa là vừa nhìn công trình, vừa thấy công trình nằm trong địa hình nào. Mái ngói, tường giữ đất và bậc cấp thấp dần theo sườn, nên nhìn ngược đường xuống sẽ cho một hình dung rõ hơn về quãng vừa đi lên. Cuối ngày, ánh sáng có thể làm các lớp núi đổi sắc, nhưng Buseoksa vẫn đáng thăm vào buổi sáng hoặc đầu chiều. Ban ngày sáng rõ sẽ dễ xem đường nét cột, mái và đèn đá hơn. Nếu muốn ở lại tới hoàng hôn, cần có phương tiện trở về phù hợp và dành thời gian xuống hết các bậc trước khi ra điểm đón.
Từ Yeongju đến Buseoksa bằng cách nào?
Ga Yeongju là điểm đến bằng đường sắt, còn từ ga tới chùa cần một chặng xe riêng. Tuyến xe buýt số 27 đi qua Punggi và Sunheung tới Buseoksa; tuyến 55 có nhánh đi qua Jinu, Sangseok và Buseok tới chùa. Một số chuyến cùng số có đường đi hoặc điểm cuối khác, nên cần xem chữ 부석사 trên hành trình cụ thể. Bảng tuyến thành phố được đối chiếu ngày 12/10/2026 lấy mốc xuất phát tại Yeongju Yeogaek (영주여객), đơn vị xe buýt địa phương. Mục “Yeongju xuất phát” không nên được hiểu là xe rời ngay trước cửa ga đường sắt. Khi đến bằng tàu, hãy tra trạm lên xe phù hợp và cộng thêm quãng từ ga tới trạm đó. Với buổi tham quan tự túc, lưu chuyến về trước khi lên chùa sẽ giúp bạn biết lúc nào nên bắt đầu xuống. Thời gian ở sân Muryangsujeon phải kết thúc trước giờ xe rời trạm phía dưới, chứ không thể rời điện đúng lúc xe khởi hành. Nếu chọn taxi, có thể hẹn điểm và giờ đón để không phụ thuộc vào việc tìm xe ở cuối buổi. Ghép với Sosu Seowon trong một ngày ở Yeongju Sosu Seowon (소수서원) là điểm có thể ghép thêm nếu muốn xem cả chùa Phật giáo và học viện Nho giáo trong một ngày. Hai nơi cần di chuyển bằng xe, không nằm trong cùng một tuyến đi bộ. Với ô tô, bạn có thể dành buổi sáng cho Buseoksa rồi chuyển sang Sosu; với xe buýt, thứ tự nên theo chuyến nối thuận tiện hơn. Người thích kiến trúc có thể ưu tiên thêm thời gian ở sân Muryangsujeon, trong khi người muốn tìm hiểu giáo dục truyền thống sẽ dành phần chiều dài hơn cho Sosu Seowon. Chỉ cần hai điểm chính này, hành trình đã có sự khác biệt rõ giữa ngôi chùa bám sườn núi và khu học viện bên dòng suối, mà vẫn còn thời gian ăn trưa và chờ xe.